“EŞYA
Efendimiz eşya
Sabahı şerifleriniz hayırlı olsun
Afiyettesiniz inşaallah
İşte bütün hayatımız
Açık veya kapalı
Eşyaya hizmettir yaptığımız
Kitaplar çıkıyor karşımıza emrediyor okuyoruz
Kalemler geliyor kağıtlarla beraber
Emrediyorlar yazıyoruz
Yolculuğa ‘çık’ diyor vapurlar
merdivenler ‘in’ diyor.
Aynalar ‘bak’ demeden bakıyoruz
Camlardan geçip giriyor odamıza aydınlık
ve sonra saat diyor ki ‘uyan’
Biz el pençe divan;
Esir gibiyiz, köleyiz eşyaya
ve onlardan alınan emir dairesinde de böylece
İnsanlar hükmediyor dünyaya.”
/Özdemir Asaf
ÖZET:
”….Rengarek balon uçuruyordu bir çocuk uzaklarda, bir bankın üstüne çıkıp bir sokak müzisyeninin akordiyonuyla ahenkle danserderken… Yaşıtı ayakkabı boyacısı yetim çocuk onu izliyordu kıskançlıkla. Uzaktan ailesini arıyordu çocuğun gözleri. Biraz daha çalışmalı ve bir balon almalıydı. Bir süre düşündükten sonra kendine geldi ve taburesinden kalkarak ilk gördüğü bastonlu şık giyimli, fötr şapkasından,ütülenmiş saten pantolonundan ve düğmeleri parıldamış, gömleğinin üzerine asılmış amerikan kravatlı ortayaşlı adamın yanına sokuldu.” Boyayayım mı yakışıklı abim?” Adam, önce ayakkabılarına baktı. Sonra cebinden köstekli saatini çıkarıp biraz düşündükten sonra gülümseyerek çocuğun gözlerine baktı.” Tamam, zaten çamurlanmıştı, hadi bakalım göster kendini, yoldan geçen herkes pırıl pırıl parlattığını görsün…” Hemen banka geçtiler beraber. Adam ceketinin cebinden asil bir tutuşla mendilini çıkartıp, bankı temizleyip oturdu, çocuk da heyecanlandı adamın bu tavırlarından. Belki biraz bahşiş koparabilirse, o da bir balon alabilecek parayı ayırabilirdi kendine…../Reha Başoğul- Çocuk Eli’nden”
Yaşamımızın her alanında bir çok sebep-sonuç ilişkisinde varolan eşyalarımız, bizlerin her gün bir arzuyu,bir ihtiyacı, bir vakti, bir ilişkiyi doğurup bizi sosyal çevremiz, evimiz ya da iş hayatımızda değişik fonksiyonlara sahip bir şekilde insana yardımcı olarak kendini gösterir. Sinema tarihinin kült filmleri arasında yerini alan Dövüş Klubü(Fight Club) filminde Edvard Norton’ın oynadığı Jack karakteri, şizofrenik varlığı olarak yarattığı Brad Pitt’in canlandırdığı Tyler karakteriyle geçen bir diyalogta, Tyler’ın ağzıyla kendi karakterini nasıl bir yemek takımının temsil edeceğinden dolayı içsel sorgulamalara sahip, IKEA,Microsoft gibi mobilya ve teknoloji markalarının bir esiri olarak görüyordu .Ve bunu, sahip olma isteğiyle aldığı tüm eşyalara karşı bağımlı olarak itiraf ediyordu. Tyler ona, evi ve içindeki tüm eşyaları gibi şu ana kadar sahip olduğu herşeyi yakmasını ve artık eşyalarının kendisine sahip olmaması gerektiğini şartlayıp, ancak bu şekilde tüketim toplumunun bir bireyi olmayarak, ancak bunu yapanlarca gerçekleşecek yeni bir düzeni vadederek, bir nesneye sahip olmamanın gerçek özgürlük olduğunu savunmaktaydı.
Varolan düzene döndüğümüzde ise; tarihin başlangıcından bugüne modernleşen toplumlarla birlikte eşyaların sayısı,anlamı, çeşidi,yeri,kullanım alanları devamlı değişikliğe uğramış kimi zaman işlevini kaybettiği için hurdacılara terkedilmiş, kimi zaman antika dükkanlarında özenle korunmuş ve koleksiyoncuların övünç kaynağı olmuş bir şekilde aramızdan biri gibi duygusal önemini koruyarak insan var olduğu sürece varlıklarını sürdürmüşlerdir. Aramızdan bir çok insan, sihirli bir lambanın içinden çıkan cinin özlemini sürerken, birçok çocuk Noel Baba’nın getireceği oyuncak eşyalar için dileklerde bulunmuş, bazılarımız sevgilerine pırlanta yüzük uzatarak aşkını ve bir ömür beraberliği sembolleştirirken, o mücevheri hayata kazandıran takı tasarımcısı aylık giderlerini bu şekilde kazanmış ya da aşkını bekleyen kadın, bu özel ana hazırlanmak için saç fırçasıyla saçlarını tarayıp, kıyafetine en uygun çantayı almak için alışverişe çıkmıştır. Bunun gibi nice örnekte nice zincirleme neden-sonuç ilişkisinde insan için eşyalar olmadan yaşamı içindeki etkisini, anlamını, renkliliğini, rahatlığını,sevincini, üzüntüsünü,güvenliğini ya da mesleğini yitirecektir. Continue reading »
Tahsin Yücel’in ‘Kumru ile Kumru’ romanı ; Kumru adında Anadolu köylüsü bir genç kızın “görücü” usulüyle İstanbul’a “köylüsüne göre” kurtarıcısı bir kapıcıyla evlenerek gelen ve daha sonrasında yavaş yavaş eşyalara karşı tutku besleyerek(misal buzdolabı, müzik seti) onları ailesinden ve hayattan üstün tutarak var olan ilişkilerinin nasıl değiştiği ve toplum içerisinde bu tutkuları nedeniyle nasıl statü atladığını ve başka bir Kumru figürüne büründüğünü anlatan “iyi” bir romandır. Dilde tekrarın olduğu ve sonunun çok da tatmin etmediği(bu yazarın başarısı da olabilir) bu roman aynı zamanda ” tüketici davranışları” açısından da çözümlenmeye değerdir. Aşağıda önce roman özetimi ardından çözümlememi bulabilirsiniz:
ROMANIN ÖZETİ:
Herşeyin online olduğu ve ağzı olanın konuştuğu bu devirde firmaların kendileri hakkında ne düşünüldüğünü, daha da önemlisi aktif ya da potansiyel müşterilerin onlar hakkında neler düşündüğüne dair bilgi eksiklikliğinden ya geç aksiyon alınır veya müşteri kayıplarının nedenlerine dair fikirler gerek markanız gerekse markanızı emanet ettiğiniz ajaslarınız tarafından ölçümlenemediği için havada kalır. Zira müşterileriniz her zaman sizin Çağrı Merkezlerinizi arayarak veya e-posta atarak kısaca ayağınıza gelerek düşüncelerini ifade etmez. Sizin yükümlülüğünüz her zaman müşterinin laf ağzından çıktığı an yakalamak üzerine kurulu olmalıdır ki bu da oldukça zor bir iştir ama en hızlı ve en doğru aksiyonlar da böyle alınır. Bunun için milyonlarca dolar paralar harcanır, pazar ve tüketici araştırmaları yapılır, sonucun doğruyu yansıtıp yansıtmadığını ise her zaman emin olmadan izlersiniz.
Dünyada en çok kullanıcıya sahip CRM(Müşteri İlişkileri Yönetimi) yazılımı ve hizmeti sağlayan Salesforces.com, bilginin internette bu kadar dağınık olduğu sanal dünyalarımızda, firmanız hakkında facebook’ta, bloglarda, forumlarda neler konuşulduğunu, ürününüz hakkında ne gibi geribildirimlerde, şikayetlerde ve yorumlarda bulunulduğunu ölçümleyerek sizin önünüze Google Analytics misali raporluyor. Bu işi CRM odaklı olmayan yöntem ve arayüzle Google Alerts ve Tracur sizin yerinize siteleri tarayarak yapıyordu. Ancak arayüz olarak çok daha başarılı olan ve Service Cloud olarak adlandırılan SalesForces.com’un bu ürünü yerin kulağı var tabirini hakeden bir sonuç sizlere sunuyor. Ürünün demo videosunu aşağıdan izleyebilirsiniz.
21.yy’ın ilk yıllarını yaşayan insanoğlu, tarih boyunca kendi yarattıkları ile kendi yaşamını zorlaştırmıştır. Silahlar, atom bombası, televizyon gibi teknolojiye bağlı yaratımlar dışında, milliyetçilik gibi bazı kavramlar da bu yaşamı zorlaştıranlar arasındadır. “İnsan” içinde olduğu savaş, iş yaşamı, sanat ve bunun gibi bir çok ortamda, bu yarattıklarına çeşitli sebeplerle bağlı kalmayı sürdürmüş, ancak yok etmek isteğini, isyanlarını yansıttığı ya da yeniden türettiği çeşitli konuların başında ya da sonunda hep karşısına çıkan ve onun tarafından yargılanacağını bildiği kavram ‘etik’ olmuştur. Hiç bir zaman kendisini neslini, haysiyetini, hayatını ve zamanını düşünmekten alıkoyamayan insan ırkı, kendi iç dünyasına çekilince bireysel etiğinin ona ne gibi kısıtlamalar getirdiğini, ne gibi kolaylıklar sağladığını düşünmekten kaçamaz. Kurumsal düzeyde ise, akademik ortamlarda yoğun bir şekilde tartışılan ve zaman zaman küçümsenen etik kavramı hakkında araştırmalar yapılmakta, kurumsal etik kodlarının kamuoyuna açıklanması gereği hissedilmektedir.
Ancak bu kurumsal çabalar, doğa, zaman, bilim, teknoloji, sanat alanında örneğin finansal kaynakların yöneticilerini samimiyetsiz bulmamızı, toplumsal geleceğe dair umutsuzluk duymamızı engellememektedir.
Bu umutsuzluğun sebebi ticaret ve etik arasında varolan gerilim midir? Kısaca, ticarette etiğin söz konusu olamayacağı varsayımı mıdır? Tüm bunları derinlemesine düşündüğümüzde, belki de modern çağda sıklıkla karşılaştığımız etik kavramının en büyük sorununun, düşünce çağının başlangıcının da sorunu olması da ilgi çekicidir. Zira etik kesinleşmiş bir tanıma sahip değildir. Etik kavramının kendisi tam da bir çıkar mücadelesi alanına dönüşmüş ve bu nedenle de etik kurallar belirlenmesi işi, içinden çıkılmaz bir hale gelmiştir Etiğe ilginin canlanmasında çeşitli etkenler rol oynamıştır. Ne var ki, bugün moda olan, felsefenin daimi bilgisel bir alanı olarak etik değildir. Moda olan,“meslek etiği” denilen ilkelerdir. Bunların en eskileri bio-medikal etik veya bioetik ve basın etiğidir. Şu anda çeşitli meslekler ve hizmet alanları da, kendi etiklerini geliştirme çabası içerisindedir. ‘Etik’le ilgili bir diğer gelişme de, bütün kültürlere saygı talebinin ve postmodernizmin norm sorunlarına relativist yaklaşımının -”her şey olur” (any-thing goes) ilkesinin- yarattığı kargaşa karşısında, bazı çevrelerin “evrensel bir etik” veya “evrenselleştirilebilir bir etik” ya da “global bir etik” geliştirme girişimleridir. Etikle ilgili bu girişimlerde çeşitli epistemolojik karıştırmalar dikkat çekmektedir. Bu karıştırmalar da, etiğin, bugün gündeme getiren ihtiyaçlara cevap verebilecek şekilde geliştirilmesine engel olmaktadır. Continue reading »
Oldukça geniş perspektiflere etki eden iletişim psikolojisinde yer alan olgudur ve Etiketleme Teorisi’nin de çerçevesini oluşturur. ‘kendini gerçekleştiren kehanet’ adı verilen bu olgunun kökeni mitolojideki Kıbrıs prensi Pygmalion’dan gelmektedir: hikayesi ise şöyle: “Olgunun eski yunan mitolojisinde yer alan örneği hiç kuşkusuz sihire dayanıyor. kıbrıs prensi, aynı zamanda heykeltıraş Pygmalion, ideal kadını temsil eden fildişinden bir heykel yapmış ve ona Galatea adını vermiş. Galatea o kadar güzelmiş ki, kendini ona aşık olmaktan alıkoyamamış ve ona hayat vermesi için tanrıça Venüs’e yakarmış. Venüs de onun bu isteğini kabul etmiş ve sonsuza kadar bahtiyar yaşamışlar.”
Continue reading »
Levi’s’ın Free to Move Project adı altında Mimar Sinan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Grafik Tasarım öğrencilerinin çalışmalarıyla Manajans ve 41?-29! ‘un emekleriyle ve benim de 41?-29! bünyesindeyken nacizane proje yönetimimle oluşturulan online sergi, gerek özgürlüğüne düşkün ve harakete doyamayan Levi’s marka konumlandırılmasının gençler tarafından nasıl algılandığı ve görsel hafızada canlandığı, gerekse grafik-tasarım öğrencilerinin mesleki yaşamında reklam etkinliklerini birebir deneyimlemesi açısından önem arzediyor.
Öğrencilerin sesleriyle kendi çalışmalarını anlatıp, siteyi gezenlerin oy vererek değerlendirdiği bu keyifli e-sergiyi gezmek için buradan buyrun.
Süt uğruna “get the glass” nidalarıyla Milkatraz Hapishanesi’nden kaçmış takıntılı Adachi ailesini polisin takip etmesi üstüne kurulu, nefis bir 3d boardgame, tabii ki thefwa nazarında 2007 yılının en iyi sitesi olur, buradan da oynanır. Yaratıcıları da şaşırtıcı değil: süt markaları konusunda uzmanlaşmış Goodby . Ha yakalandık yakalayacak dedirten, adrenalin salgılattıran kovalamacası ve araya serpiştirilen nice oyun, suç dosyaları da cabası. Haliyle filmini de bekliyoruz. Bende ise kalsiyum eksikliğine dayanan bir sonuç mevcut: ver cookie’yi al cookie’yi derken hala bitiremedim, süt içip gelicem.
Capital 5/2006 sayısında çarpıcı bir araştırma yayınlandı. 2005 yılında 5 bine yakin ürünün sunulduğu ve bunlar arasından piyasadan çekilen urun sayısının 2 bin olduğu söyleniyor. Buna paralel olarak, Dünya’daki ürün lansmanı oranlarının sonucu %90 basarisizlik olarak seyrettiğini açıklayan bir yönetim gurusunun görüsüne de yer verilmiş. Ana neden olarak da marka ve kurumsal olamamak olarak belirtilmiş. Firmanın pazarlama kararlarını sağlıklı verebilmesi için pazar eylemlerinden davranış modellerine müşterinin kültürel ortamından yasam biçimine kadar bir çok parametreye bağlı olarak bir model oluşturulur dersek, Golf ün muhafazakar&liberal kültüre yakın müşteri/bayi/perakende potansiyelini iki yerde kapsayamadığını gördüğüm dağıtım ağı(buzdolabı maliyetini COGS hesabına katmaları gerektiği gerçeği) ve teknolojiye adaptasyondaki uyumsuzluk çehresini, marka ve kurumsallık maskeleriyle örtmeye çalıştıklarını düşünmekteyim.
Buna örnek verirsek çok uğraşmadan; Ülker Golf satan bir satıcının, tüm bu reklam ve marka maskesinin arkasında gizlenen ve 4P/7P/11P&4C sorunlarını özetleyecek şikayetleri şöyle:
Ünlü yönetmen ve senarist Akira Kurosawa’nın Seven Samurai’sinin anime versiyonu olarak lanse edilen filmin, Advergame mantığında yaratılan sitesi;
Basarili işçilik, basarili teknik uygulama,belli oyun kalıpları içindeki standart senaryo secimi…tutar, tutar zira farklı ama…Ama’si internet açısından kaygı verici.. oyundaki şiddet unsuru,uyarısı site içerisinde yapılmasına rağmen, kullanılan mecra ve tasarım işçiliği çekiciliği açısından tepki toplayacağa benzer. Bir görüşe göre şiddet yaratımı insan doğasında zekayla bir olup, gözümüzde donuklaştığı için, olduğu gibi algılamak ve sanat kılıfı içerisinde bunu meşrulaştırmak,diğer yandan bildiğiniz çocuk-şiddet arasında kurduğumuz merhamete dayanan ters korelasyonla bilinçli insan gibi duruşumuzu bir turlu oturtamadığımız tedbirler. İlki ikincinden daha çok insana,sanata ve kaosa cesaret vermesi nedeniyle bu tarz tasarım ambalajlamasıyla sanat, tedbirin karşısında maşa gibi duruyor.
Neden? Hayatin ve sanatın oyundan ibaret olduğuyla Varol ya da yok et in dışında alternatif bırakmadığı çerçevesi içersinde, varılan prensipleri ve şiddeti sinemadaki ustalığıyla yansıtmasıyla, bir sistem empozesini külte dönüştüren Kurosawa’nın dünyasını tekrar irdelemek açısından önemli bir anime. Bunu anime içerisinde azami kılmak ve izam etmek sanat açısından Kurosawa sanatı gibi çarpıcı ve yenilikçi olsa da, reklamcılık fanusunda irdelenmesi ve ilişkilendirilmesi sonuç böyle olunca kabullenebildiğim bir nüfuz etme değil.
ilgili siteler:
Oyun:
http://www.samuraikittens.com/
anime serisi official site:
Yomiko, bir Japon reklam ajansı ve portföyünde de güçlü ve lider markaları tutmayı istemekte. Konkur rekabetini internete taşıyalım derken, Japonların kendilerine has kültürel niteliklerini kullanınca, internette viral bir gezintiye sahne olmuş. Ben de aşağıdaki linke viral chartlardan ulaşmış bulundum….
http://www.yomiko.co.jp/bushido/index.html
Bu adresi inceledikten sonra reklam ajansının gerçek hayattaki konumunu,müşterilerini bir Japon miti kıvamında izlemek eminim ki ülke dışından izleyen bizler için ilginç olacaktır. Ülke içinden bakarsak agresif,mizahi ve sadakat özelliklerini ruhlarında barındıran Japonların rekabeti sevme özelliğini kuru kuruya incelememek lazım.
Japonca bilmememden dolayı sadece yıllık rapor ve organizasyon yapısını inceleme fırsatı bulabildiğim İngilizce kurumsal sayfalarında organizasyon biçiminin gerçekten askeri ordu gibi bir düzen barındırdığını ve finans ve yaratıcı bölümlerin aynı bölümde olan “solution” da kümelenmesini incelemeye değer buldum .Kaynakları ve tecrübeleri olan varsa paylaşırsa sevinirim…
http://www.yomiko.co.jp/en/organization.html
Reklamda ya da pazarlama da yerel stratejileri veya mesajlarını inceleme salıkları verile dursun, uluslararası stratejilerine zirvedeyken oldurucu darbe vurmak isteyen Japonların reklam sektöründe de bu yok edici ve vurucu tavrının altında yine övmek gibi olmasın disiplin ve özgün yönetim anlayışının da yattığını söyleyen ben gibi çoğu pazarlama bilimi ilgilisi veya marka yöneticileri tarafından doğru bulunurken, yurtta ve cihanda ask yerine savaş demeleri ve konkurlarının içerisindeki rekabeti düşmanlık olarak nitelendirmeleri ne derece doğrudur sormak lazım. Konkuru kazanmak için, bu derece açık bir savaşın, kendi ekibini motive etmesi,kazanılacak müşteriye “bakın sizi ne kadar istiyoruz” denmesi, diğer yandan da rakip ajansa gözdağı vermesi gibi haylazca ama stratejik rekabet unsurlarını -bilebildiğimiz kadarıyla-elmanın sevilecek kırmızı yerinden ısırıldığını bilinmesi, tanıtımın derinliğini ortaya koyan başlıca unsurlar.. Vakti zamanında bbg’ler yokken severek sit com tadında izlediğimiz Telsim,Turkcell ya da gazete promosyonları savaşları gibi bir halin daha profesyonel ve yaratıcı sunum hamlesi seklinde de yorumlanabilir bu tabi.
Yine de grafik ve web isçiliği yüksek, şirin,çok yaratıcı,keyifli bir uyarlama olarak buldum “ama” larımı da es geçmeyerek.Favori “ama”m; -reklam ajanslarının aralarındaki konkurların bir kavga içeriği potansiyeline sahip olmasının deşifre edilmesinden sıkıntı görmesem de- oluşacak görüntünün medya’da gördüğümüz diğer kavgalar açısından barındırabileceği çirkinlik daha fazla ve ağır olacağı için, “ama çirkeflik barutu, yanında patlatılmadığı sürecedir. ve Japonların savaş sanatı dediklerin mevzuda bilinen diğer kural, gerçek rakibi aşağılamamaktır.”bushido” Japon savaş kuralları bütünüyse bunun da dile getirilmesi gerekirdi kanımca..
Son Yorumlar